Inhoudelijk

Drie onderwerpen staan centraal: genezing, bevrijding en traumapastoraat. Gezamenlijk bestrijken ze het hele vlak van een zorgende gemeente. Er zijn een aantal zeer goede sprekers, die ons veel kunnen leren. Ook de laatste inzichten op het gebied van pastorale counseling worden geïntroduceerd. Al hebben gemeenten de nodige ervaring opgedaan, dan nog is het zeer nuttig om dit congres bij te wonen.

Genezing

Wellicht is Goddelijke genezing nog het meest actueel. De evangeliën getuigen van veel vrijmoedigheid in het bidden voor zieken. Jacobus roept op tot ziekenzalving door of namens de oudsten van de gemeente. Maar hoe geef je dit vorm? En wat als er sprake is van een demonische belasting of een diepe emotionele pijn die genezing blokkeert?

Bevrijding

Ook bevrijding staat sterk in de belangstelling van gemeenten. In de basis is bevrijding geestelijke strijd, waarin mensen door gebed los komen van leugens van satan en zijn demonen en in de volle waarheid vrijheid in Christus leren leven en denken. De rechtsgrond van satan op iemands leven of denken vervalt wanneer zonden worden beleden en mensen kunnen vergeven. Dit zijn basisprincipes van het christelijke leven. Maar wat nu als een getraumatiseerd persoon een herbeleving heeft en grote angst laat zien en de bevrijder stuurt een geest van angst weg? De kans is groot dat de emotionele schade nog meer toeneemt door veronderstelde bezetenheid.

Pastorale counseling

De meeste gemeentes hebben een pastoraal team. Veelal wordt hier de basiszorg van de gemeente toegepast. Teamleden worden toegerust door een veelheid van pastorale scholen binnen en buiten Nederland. Lang niet alle gemeenten hebben structurele programma's waarin grote groepen zorg kunnen krijgen. Pastorale zorg heeft zijn grenzen. Meer ingewikkelde problemen op het gebied van verslavingen, huwelijksproblemen, trauma's e.d. worden doorgeleverd aan professionele counselors, die al dan niet werken vanuit een christelijke visie. Dat betekent dat het deelterrein van de zorg versnipperd is en dat grenzen tussen gemeente en professionele zorg vaag is.

De hierboven genoemde voorbeelden laten de volgende probleemgebieden zien:

• Werken vanuit één routine of formule (alleen maar Goddelijke genezing of bevrijding of counseling) leidt tot eenzijdigheid en soms grotere schade bij hulpvragers (confidenten).
• Radicale visies op genezing of bevrijding zetten confidenten in een klem van verondersteld klein geloof of het koesteren van een slachtofferrol.
• De confident moet buiten de gemeente op zoek naar een goede hulpverlener. Versnipperde zorg blokkeert effectieve hulp.

De Bijbel laat zien dat de mens een geheel is van lichaam, ziel en geest. Recent onderzoek ondersteunt het idee dat lichamelijke ziekten het gevolg kunnen zijn van geestelijke problemen. Het pastoraat zou ook moeten werken vanuit deze eenheid. De totale mens staat centraal. De gemeente moet voor de confident een veilige omgeving zijn, waar verschillende vormen van hulpverlening beschikbaar zijn. Hoe sneller een hulpverlening kan schakelen tussen verschillende vormen, hoe sneller het proces van genezing verloopt.

De gemeente heeft teveel zorg uit handen gegeven.

Natuurlijk gaan mensen met gebroken ledematen, kwetsuren, gaten in kiezen e.d. naar specialisten (alhoewel dan natuurlijk ook voor genezing kan worden gebeden). De mogelijkheden op medisch gebied is ook een gave van God, en christenen gaan deze weg met God.

Gespecialiseerde psychiatrische zorg (en medicatie) kan noodzakelijk zijn. Maar onderzoek heeft inmiddels aangetoond dat therapie in welke vorm dan ook vooral effectief is in de context van een gemeente. God heeft de gemeente ingesteld. God is de bron van elke genezing. Hij is de maker van het leven. Elke zoektocht naar genezing zou moeten starten met een vraag aan God. Het gezin van God is de beste therapeutische omgeving om te herstellen en nieuwe vreugde in het leven te vinden. In de gemeente komen mensen tot volledig herstel van hun beschadigde identiteit en in het proces van genezing, groei en vreugde hervinden, de volheid van het leven van God.

Het vraagt visie en krachtig leiderschap om de gemeente zo te laten functioneren en dus komen we weer terug bij de leiders van de gemeente. Genezing is een proces. Dat proces vraagt een stabiele, zorgende omgeving van mensen die zelf weten wat genezing is. Zorg is geen deelactiviteit maar een kenmerk van de gehele gemeente. Alleen leiders kunnen urgentie geven aan en mogelijke veranderingen inzetten om de gemeente krachtig te laten functioneren naar Gods plan.

Traumapastoraat

Nog een kleine uitwijding over pastorale counseling. Ongeveer 1/3 van de mensen heeft trauma's opgelopen in hun jeugd. Nog veel meer worstelen met de afwezigheid van vaardigheden die nodig zijn voor geestelijke groei. Genezen van een trauma en Gods vreugde hervinden zijn meestal geen patsboem-genezingen. God neemt pijn serieus. Diepe pijn, ofwel onrecht door anderen aangedaan, leidt tot allerlei negatieve emoties, ook al kunnen we inmiddels rationeel begrijpen dat onze ouders het zo niet bedoelden en dat we ons als kind onterecht zelf de schuld gaven. Als gevolg van die pijn kunnen we gaan zondigen maar de bron is onrecht. Voor zonde is directe vergeving mogelijk, genezing van emotionele schade is een langere weg. Slachtoffers van misbruik door vaders hebben grote problemen met hun beeld van God ook al begrijpen ze rationeel dat het niet om dezelfde persoon gaat. Het emotionele systeem schakelt niet gelijk met het rationele systeem. Diepe pijn als gevolg van wonden door het wrede plan van satan blijven zitten als pastoraat zich beperkt tot het aanspreken van het verstand in het hier en nu of het aanleren van nieuwe vaardigheden. De wortel van het kwaad blijft zitten. Recent is veel ervaring opgedaan in het genezen van getraumatiseerde mensen van ziektebeelden die ongeneselijk zijn voor de medische wetenschap.